Tìm hiểu về thoái hóa khớp

  1. Đại cương về thoái hóa khớp

Thoái hoá khớp là bênh thoái hoá loạn dưỡng của khớp, biểu hiên sớm nhất ở sụn khớp, sau đó có biến đổi ở bề mặt khớp và hình thành các gai xương (osteophyte) cuối cùng dẫn đến biến dạng khớp. Viêm màng hoạt dịch mức độ nhẹ là biểu hiên thứ phát do những biến đổi thoái hoá của sụn khớp

  • Cấu trúc sụn bình thường :

+ Thành phần chủ yếu của sụn bao gồm nước, proteoglycan, sợi collagen. Proteoglycan chứa lõi protein và các chuỗi glycosaminoglycan ở bên cạnh và chủ yếu là chondroitin sulfate và keratan sulfate.

+ Các thể proteoglycan kết nối với axit hyaluronic, các glycosaminoglycan khác và các protein liên kết với cấu trúc này đảm bảo tính ổn định và bền vững của sụn.

Thoái hóa khớp gây nhiều khó chịu cho sức khỏe

Thoái hóa khớp gây nhiều khó chịu cho sức khỏe

+Các sợi collagen là những thành phần cấu trúc và chức năng quan trọng của sụn, đặc biệt là ở sụn trong, các sợi collagen ở sụn khớp thuộc typ II, ngoài ra còn có các sợi collagen thuộc typ I, typ IX và typ XI.

  • Dịch tễ học: 

+ Thoái hoá khớp là bênh hay gặp nhất trong các bênh khớp ở những người lớn tuổi, cả nam và nữ. Khoảng > 50% số người trên 65 tuổi có hình ảnh X quang thoái hoá khớp cấp, ở những người trên 75 tuổi thường có hình ảnh X quang thoái hoá ít nhất ở một khớp nào đó.

+ Hầu hết các bệnh nhân thoái hoá khớp không có triệu chứng lâm sàng, chỉ có 5 – 15% số người bênh có triệu chứng lâm sàng khi đó được gọi là bênh thoái hoá khớp.

+ Nghề nghiệp có liên quan đến tỉ lệ mắc bệnh thoái hoá khớp, những công nhân khuân vác, những thợ mỏ có tỉ lê mắc bênh cao hơn những người làm công việc nhẹ.

+ Ớ lứa tuổi 45 – 55 có tỉ lê mắc bênh ở nam và nữ ngang nhau, nhưng sau tuổi 55 thì bệnh gặp ở phụ nữ với tỉ lệ cao hơn so với nam.

  1. Nguyên nhân sinh bệnh học 

Một số yếu tố nguy cơ liên quan với thoái hóa khớp

+ Chấn thương và vi chấn thương có vai trò quan trọng làm thay đổi bề mặt sụn, những chấn thương lớn gây gãy xương, trật khớp kèm theo tổn thương sụn hoặc phân bố lại áp lực trên bề mặt sụn khớp.

+ Yếu tố nội tiết và chuyển hoá: bênh to đầu chi, suy chức năng tuyến giáp,
phụ nữ sau mạn kinh.

+ Các dị tật bẩm sinh, khớp lỏng lẻo.

+ Viêm khớp nhiễm khuẩn cấp tính, hoặc mạn tính (viêm mủ khóp, lao khóp).

+ Viêm khớp do các bênh khớp mạn tính (viêm khớp dạng thấp…).

Thoái hóa khớp gây nên từ nhiều nguyên nhân

Thoái hóa khớp gây nên từ nhiều nguyên nhân

+ Thiếu máu, hoại tử xương.

+ Loạn dưỡng xương.

+ Rối loạn dinh dưỡng sau các bênh thần kinh.

+ Bênh rối loạn đông chảy máu (hemophylia), u máu.

  • Cơ chế bệnh sinh thoái hóa khớp : Nhiều thuyết giải thích sự thoái hoá sụn trong bệnh thoái hoá khớp, nhưng chủ yếu là thuyết cơ học: khi có sự quá tải cơ học làm thay đổi chuyển hoá của các tế bào sụn, hình thành các men proteolytic gây phá vỡ các chất căn bản của sụn. Hiện tượng bệnh lý đầu tiên là những mảnh gãy nhỏ nhiều cỡ khác nhau; sau đó gây thoái hoá và mất dần sụn khớp, biến đổi cấu trúc của khớp và hình thành gai xương.
  • Ớ giai đoạn sớm, các tế bào sụn có biểu hiện phì đại, tăng tiết các cytokin như interleukin 1 (IL-1); yếu tố hoại tử u (TNFa) và các yếu tố tăng trưởng khác, các men làm tiêu các chất căn bản như: các collgenase, gelatinase, stromolysin, các men khác như lysosyme và cathepsin. IL-1 và TNFa gây thoái hoá sụn bằng cách kích thích tiết các men gây phá hủy collagen và proteoglycan, đổng thời ức chế tổng hợp các protein của chất căn bản của sụn.
  • Các men kể trên bị ức chế bởi một protein có trọng lượng phân tử nhỏ, gọi là chất ức chế tổ chức của metalloproteinase. Sự cân bằng giữa các chất kích thích và ức chế hoạt tính của các men đảm bảo sự chuyển hoá sụn bình thường. Khi tăng yếu tố kích thích hoạt tính men dẫn đến thoái hoá sụn khớp. Quá trình thoái hoá khớp không kiểm soát được, vì khi có biến đổi cấu trúc sụn thì tác động cơ học lên khớp cũng thay đổi, dẫn đến những quá tải nặng hơn, làm giải phóng nhiều men gây thoái hoá hơn và tiếp tục như vây quá trình thoái hoá liên tục xảy ra.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *